โซนอันตราย 90 วัน! นับถอยหลังเลือกตั้ง อบต. … ทำแบบนี้ “ใบแดง” ถามหา 
สวัสดีครับ ผมอธิป ชุมจินดา เป็นทนายความ
กกต. (คณะกรรมการการเลือกตั้ง) ได้ออกมาเตือน ถึงช่วงเวลาสำคัญที่ผู้ตั้งใจจะสมัครรับเลือกตั้ง อบต. (ที่จะครบวาระ 27 พ.ย. 2568) ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษครับ
โดยเฉพาะ “ผู้ดำรงตำแหน่งปัจจุบัน” ทั้ง นายก อบต., สมาชิกสภา อบต. (ส.อบต.) รวมถึงผู้ที่จะสมัครหน้าใหม่ แต่เป็นเจ้าหน้าที่รัฐ… ช่วง 90 วันสุดท้ายก่อนครบวาระ (คือประมาณปลายเดือนสิงหาคม 2568 เป็นต้นไป) ถือเป็น “โซนอันตราย” ทางกฎหมายครับ
ในฐานะทนายความ ผมขอสรุปข้อกฎหมายและแนวคำตัดสินที่เกี่ยวข้อง ให้ชัดๆ กันไปเลยครับว่า “ทำไม” และ “อะไร” ที่เสี่ยงโดนใบแดง
1. “โซน 90 วัน” คืออะไร? ทำไมต้องห้าม?
หลักการของกฎหมายเลือกตั้ง คือ “ความเท่าเทียม” และ “การแข่งขันที่เป็นธรรม” (Fair Play) ครับ
กฎหมายจึงพยายามสกัดกั้นไม่ให้ผู้มีอำนาจรัฐในมือ (ผู้ดำรงตำแหน่งเดิม) ใช้อำนาจอนุมัติ งบประมาณ หรือทรัพยากรของรัฐ เพื่อ “สร้างคะแนนนิยม” หรือ “เอาเปรียบ” ผู้สมัครคนอื่นในช่วงโค้งสุดท้าย
ข้อห้ามนี้จึงมุ่งไปที่ “การกระทำโดยใช้ตำแหน่งหน้าที่” ที่ส่อเจตนาจูงใจให้คนมาเลือกตัวเองครับ
2. ข้อกฎหมายและแนวคำตัดสิน (ใบแดง คดีคลาสสิก)
กฎหมายหลักที่เราพูดถึงคือ พ.ร.บ. การเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562 โดยเฉพาะ
มาตรา 69 ห้ามเจ้าหน้าที่ของรัฐใช้ตำแหน่งหน้าที่โดยมิชอบด้วยกฎหมาย กระทำการใดๆ เพื่อเป็นคุณหรือเป็นโทษแก่ผู้สมัคร
มาตรา 65 ห้ามมิให้ผู้สมัคร (หรือผู้ใด) ทำการแจก, ให้, เสนอให้, หรือสัญญาว่าจะให้ ทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใด (ที่คำนวณเป็นเงินได้) เพื่อจูงใจให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงคะแนนให้ตนเอง
แนวคำตัดสินของศาลฎีกา และ คำวินิจฉัย กกต. ที่ต้องระวัง
คดีจัดทัวร์ดูงาน/สัมมนา (ใบแดงคลาสสิก)
นี่คือกรณีที่พบบ่อยที่สุดครับ การอนุมัติโครงการ “ฝึกอบรม” หรือ “สัมมนาดูงาน” ให้กับกลุ่มชาวบ้าน, อสม., หรือผู้นำชุมชน ในช่วงใกล้เลือกตั้ง
แนววินิจฉัย
ศาลและ กกต. มักมองว่า แม้จะอ้างว่าเป็นโครงการตามแผน แต่ถ้าจัดในช่วง 90 วันสุดท้าย หรือมีลักษณะ “ส่อเจตนา” เพื่อเป็นการตอบแทน หรือ “ซื้อใจ” (เช่น พาไปเที่ยวพักผ่อน มีงานเลี้ยงหรูหรา) จะเข้าข่ายเป็นการ “จัดเลี้ยงหรือมหรสพ” หรือ “การให้ประโยชน์อื่นใด” ตามมาตรา 65 ทันที… โดนใบแดงครับ
คดีอนุมัติโครงการใหม่ (ที่ไม่อยู่ในแผนปกติ)
เช่น การอนุมัติงบประมาณสร้างถนนเส้นใหม่, สร้างศาลา, หรืออนุมัติงบซ่อมแซมบ้านให้กลุ่มผู้มีสิทธิเลือกตั้ง “โดยฉับพลัน” ในช่วง 90 วัน
แนววินิจฉัย
กกต. จะตรวจสอบว่าโครงการนี้ “อยู่ในแผนงานประจำปี” หรือไม่? ถ้าเป็นโครงการที่ “เพิ่งคิด เพิ่งอนุมัติ” ในช่วงนี้ จะถูกตีความว่าเป็นการ “สัญญาว่าจะให้” เพื่อจูงใจให้คนมาเลือก ถือเป็นการใช้อำนาจหน้าที่รัฐ (ม.69) เพื่อสร้างความได้เปรียบ (ม.65)
คดีใช้ของหลวงหาเสียง
แม้จะไม่ใช่การอนุมัติโครงการ แต่การใช้รถยนต์ส่วนกลาง, ใช้น้ำมันหลวง, หรือใช้เจ้าหน้าที่ อบต. (ในเวลาราชการ) ไปช่วยติดตาม ช่วยแจกแผ่นพับ หรือช่วยตั้งเวทีปราศรัย
แนววินิจฉัย
ผิด มาตรา 69 ชัดเจนครับ (ใช้ตำแหน่งหน้าที่และทรัพยากรรัฐเพื่อประโยชน์ในการเลือกตั้ง)
3. ข้อยกเว้น อะไรที่ “ทำได้” (ตามหน้าที่ปกติ)
กฎหมายไม่ได้ห้ามท่านทำงานนะครับ สิ่งที่ “ทำได้” และไม่ผิดกฎหมายเลือกตั้ง คือ
3.1 การบรรเทาทุกข์จากภัยพิบัติ น้ำท่วม ไฟไหม้ ภัยแล้ง นี่คือ “หน้าที่” ต้องรีบช่วยครับ การแจกถุงยังชีพในสถานการณ์ภัยพิบัติจริง ทำได้ ไม่ผิดกฎหมาย
3.2 โครงการต่อเนื่อง (ที่ทำเป็นปกติ) โครงการที่อนุมัติไว้แล้ว และดำเนินการมาต่อเนื่องตามแผนงาน/งบประมาณประจำปี เช่น การจ่ายเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ, การก่อสร้างที่ประมูลและทำสัญญาไว้แล้ว, การจ่ายเงินเดือนพนักงาน
3.3 โครงการตามมติ ครม. โครงการที่รัฐบาลกลางสั่งการมาให้ท้องถิ่นดำเนินการ
ทนายอธิป สรุปให้ดังนี้ครับ
1.สำหรับ “ผู้ดำรงตำแหน่งปัจจุบัน” ที่จะลงต่อ… ช่วง 90 วันสุดท้าย ท่านต้องสวมหมวก “ผู้ปฏิบัติหน้าที่” ไม่ใช่ “ผู้หาเสียง” ครับ มือห้ามไว อย่าเพิ่งอนุมัติโครงการใหม่ๆ ที่ไม่จำเป็นเร่งด่วน หรือสุ่มเสี่ยงต่อการถูกตีความว่า “ซื้อเสียง”
2.สำหรับ “ผู้สมัครหน้าใหม่”… นี่คือโอกาสของคุณ หากพบเห็นผู้ดำรงตำแหน่งปัจจุบัน ใช้อำนาจรัฐเอาเปรียบ (เช่นที่ผมกล่าวมา) ท่านสามารถรวบรวมหลักฐานและยื่นคำร้องต่อ กกต. จังหวัดได้ครับ
การเลือกตั้งคือการสู้กันด้วย “นโยบาย” ไม่ใช่ “งบประมาณแผ่นดิน” ครับ พลาดพลั้งมา โดนใบแดง ถูกเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง… ไม่คุ้มกันครับ
ด้วยความปรารถนาดี ทนายอธิป ชุมจินดา
#ทนายอธิป#กฎหมายเลือกตั้ง#เลือกตั้งอบต#อบต#กกต#เตือนแล้วนะ#มาตรา69#มาตรา65#ใบแดงกกต#เลือกตั้งท้องถิ่น
